به مناسبت موفقیت اخیر آزمایگاه مرکزی فیزیک دانشگاه گیلان در شبکه آزمایشگاهی کشور در کسب ارتقاء از وضعیت عضو آزمایشی به عضو فعال، با سرکار خانم دکتر باژن کارشناس آزمایشگاه مرکزی فیزیک مصاحبهای ترتیب دادهایم که مختصری از آن را در ادامه میخوانید:
لطفا یک معرفی ابتدایی از مسیر تحصیلی خودتان، ارتباط با گروه فیزیک دانشگاه گیلان و جایگاه فعلی در دانشکده علوم پایه داشته باشید.
اینجانب زهرا باژن دوره کارشناسی فیزیک را در دانشگاه محقق اردبیلی آغاز نمودم. در ادامه دورههای کارشناسی ارشد و دکترای فیزیک را در گرایش حالت جامد تحت راهنمایی مرحوم دکتر قدسی در دانشگاه گیلان سپری نمودم. پس از اتمام دورهی دکتری در دانشگاه گیلان، به عنوان مدرس حقالتدریس و مشاور، مشغول به کار شدم. از سال 1401 نیز به عنوان کارشناس آزمایشگاه پذیرفته شدهام.
فردی که به عنوان کارشناس آزمایشگاه مشغول به فعالیت است چه ویژگیهایی باید داشته باشد؟
به نظرم کار کردن در آزمایشگاه مرکزی، علاوه بر تخصص، نیازمند صبر و حوصله زیادی است. البته علاقه هم پارامتر بسیار مهمی است. چون هر روز با تعداد زیادی دانشجو که هر کدام روحیات و شرایط خاص خود را داراهستند، روبرو میشویم. علاوه بر این برخی اوقات دستگاههای آزمایشگاه نیاز به کالیبرهشدن و تعمیرات دارند و به همین دلیل نیاز به پیگیری بیشتری برای حل مشکلات وجود خواهد داشت.
سطح و جایگاه کیفی آزمایشگاه مرکزی فیزیک رو در مقایسه با سایر مراکز مشابه در کشور چگونه ارزیابی میکنید؟ لطفا برخی از ملاکهایی که مدنظرتون هست را تشریح بفرمایید.
به نظر من در مقایسه با سایر آزمایشگاههای دانشگاه گیلان از امکانات خوبی برخورداریم. در واقع بسیاری از دستگاههای موجود در آز مرکزی فیزیک، در استان گیلان و حتی در استانهای مجاور وجود ندارند. اما هنوز جای برخی از دستگاههای مشخصهیابی مهم مانند XRD و FESEM در آزمایشگاه خالی است که انشاالله به زودی این نقیصه نیز برطرف گردد.
موفقیتی که اخیرا در کسب رتبه عضو فعال در لبزنت داشتید را مرهون چه تلاشها و امکاناتی میدانید؟ ادامهی موفقیتآمیز در این مسیر را چگونه برنامهریزی کردهاید؟
هنگامی که من در آز مرکزی مشغول به فعالیت شدم، برخی از دستگاههای مهم از جمله اسپکتروفتومتر UV-Vis و AFM برای مدت طولانی قابل استفاده نبودند. با حمایت دکتر طاهرپرور (مدیر اسبق گروه فیزیک) و همچنین با پیگیریهای مداوم دکتر قاسمیزاد (ریاست دانشکده علوم پایه) و دکتر خوشبینفر (مدیر گروه فیزیک) که منجر به تعمیر دستگاههای مزبور و تجهیز آز مرکزی شد، امکان عضویت در لبزنت نیز فراهم گردید.
لطفا مقداری در مورد لبزنت و شبکهی سراسری آزمایشگاههای کشور هم توضیح بفرمایید.
شبکه آزمایشگاهی فناوریهای راهبردی ایران، برای حمایت از آزمایشگاههای کشور و برقراری ارتباط بین آنها تشکیل شده است. این شبکه برای آزمایشگاههایی که در آن عضویت دارند، مزیتهای متنوعی دارد. از جمله میتوان به توانمندسازی آزمایشگاهها به منظور ارائهی خدمات بهتر و بیشتر، از طریق تخصیص بودجه برای تعمیر تجهیزات و تهیه نمونههای مرجع و کالیبراسیون تجهیزات آزمایشگاهی، حمایت از خرید تجهیزات ساخت ایران و تجهیزات پیشرفته خارجی، برگزاری کارگاهها و برنامههای آموزشی مرتبط با تجهیزات، خدمات و یا فرآیندهای آزمایشگاهی برای کارشناسان، حمایت از فعالیت کارشناسان آزمایشگاهها در قالب کارگروههای تخصصی و همچینن حمایت از دریافت اعتبارنامهی استاندارد اشاره نمود. البته حمایت از دانشجویان و اساتید با اهدای پژوهانه ( گرنت ) در جهت انجام آنالیزهای مرتبط برای کارهای پژوهشی نیز در این موارد میگنجد.
سختترین کاری که از نظر شما در محیط آزمایشگاه وجود دارد کدام است؟
پیگیریهای مربوط به تعمیر یک دستگاه جزو سختترین بخش کار هست که در اغلب موارد یک فرآیند طولانی، زمانبر و فرسایشی هست.
برای فردی که در محیط آزمایشگاه کار میکند چه زمانهایی لذتبخش هست؟
در بسیاری از موارد، دانشجویان تحصیلات تکمیلی در آزمایشگاه مرکزی در حال گرفتن آنالیزهای آزمایشگاهی هستند. در این حین، بر سر نتایج به دست آمده با یکدیگر بحث میکنند و سعی دارند که در تحلیل نتایج، یاریگر هم باشند. ممکن است حتی برای ادامهی کار به هم پیشنهادهای مفید و کاربردی ارائه کنند. از نظر من، یک آزمایشگاه پویا باید دقیقا به این شکل هدایت شود. در این موارد من علاوه بر اینکه از تجربیات بچهها استفاده میکنم و چیزهای جدیدی یاد میگیرم، از دیدن روحیهی علمی، انگیزه و پشتکار آنها واقعا لذت میبرم.
به عنوان سخن آخر، اگر نکتهای مغفول باقی مانده است لطفا بفرمایید.
خیلی خوب بود اگر بودجه اختصاصی برای آزمایشگاه مرکزی از سوی دانشگاه درنظر گرفته میشد. در واقع نبود بسیاری از دستگاهها و سخت افزارهای مناسب، انجام کار پژوهشی با کیفیت را برای ما و دانشجوها سخت میکند. در صورتی که بودجه کافی باشد، علاوه بر اینکه امکان به روز کردن و تعمیر دستگاهها وجود خواهد داشت، میتوان برای دانشجویان علاقهمند، تخفیف بیشتری هم لحاظ نمود تا مقداری از هزینههای سرسامآور انجام آنالیزها کاسته شود.
ضمن تشکر از سرکار خانم دکتر زهرا باژن که در انجام این مصاحبه با ما همکاری نمودند و آرزوی توفیقات بیشتر برای ایشان و سایر کارشناسان آزمایشگاههای دانشکده علومپایه.
